อัลปราโซแลม (Alprazolam)

ยาอัลปราโซแลม มีชื่อทางการค้าอยู่หลายชื่อ อาทิ ซาแน็กซ์ (Xanax), อัลแน็กซ์ (Alnax) โดยในทางการแพทย์เราใช้อัลปราโซแลมในการบรรเทา หรือรักษาอาการวิตกกังวลและอาการตื่นกระหนก หรือจะใช้เป็นยานอนหลับ ซึ่งมีประสิทธิภาพดีในการรักษา

สิ่งที่ควรรู้

  • อัลปราโซแลมถูกจัดอยู่ในกลุ่มยาเบนโซไดอะซีปีน (Benzodiazepines : BZDs) ซึ่งเป็นกลุ่มยาทางจิตเวช
  • อัลปราโซแลมถูกนำมาใช้รักษากลุ่มโรควิตกกังวล ได้แก่ โรควิตกกังวลทั่วไป, โรควิตกกังวลร่วมกับมีอาการซึมเศร้า หรือโรคตื่นตระหนกหวาดกลัว
  • อัลปราโซแลมเป็นยาอันตรายที่ต้องใช้ยาภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น ไม่ควรซื้อยามาทานเอง หรือหยุดยาเอง เพราะอาจก่อให้เกิดอาการถอนยาได้
  • หากเกินอาการลมพิษ หายใจลำบาก เกิดอาการบวมที่ใบหน้า  ริมฝีปาก  ลิ้น หรือลำคอ และกลืนลำบาก ให้รีบหยุดยาและไปพบแพทย์ทันที เพราะนั่นอาจเป็นการแพ้ยาที่รุนแรง อาจก่อให้เกิดอันตรายถึงชีวิตได้

ข้อบ่งใช้

รักษาผู้ป่วยที่มีความวิตกกังวลผิดปกติ ซึ่งมีอาการซึมเศร้าร่วมด้วย

กลไกการออกฤทธิ์

กดประสาทส่วนกลาง โดยเสริมฤทธิ์ Gamma aminobutyric acid (GABA) ทำให้การยับยั้งและอุดกั้นการตื่นตัวของกระแสประสาททั้งส่วน Limbic และ Subcotical จึงทำให้สมองส่วนรับความรู้สึกถูกกด การเคลื่อนไหวจึงช้าลง การทำหน้าที่ของสมองเกิดการเปลี่ยนแปลง ทำให้เกิดอาการซึม มึนงง ง่วงหลับ

ขนาดและวิธีใช้

แบบเม็ดรับประทานมีอยู่ด้วยกัน 4 ขนาด ได้แก่ 0.25, 0.5, 1.0 และ 2.0 มก.

แนวทางการให้ยา

  • การใช้ยาในครั้งแรก แพทย์จะปรับขนาดยาอย่างช้าๆ เพื่อหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงต่างๆ
  • ในผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีการทำงานของตับผิดปกติ ขนาดยาอาจต่ำกว่าปกติ
  • หากต้องการหยุดยา แพทย์จะปรับขนาดยาลดลงอย่างช้าๆก่อนที่จะหยุดยา เช่นเดียวกับตอนเริ่มให้ยา
  • หากลืมยา ให้คุณรับประทานยาทันทีที่นึกขึ้นได้ หากใกล้กับเวลายาของมื้อถัดไป ให้ข้ามไปทานยามื้อถัดไปตามเวลาปกติได้เลย โดยที่ไม่ต้องเพิ่มยาเป็นสองเท่า
  • หากรับประทานยาเกินขนาด สามารถโทรปรึกษาศูนย์พิษวิทยา หรือหน่วยฉุกเฉิน 1669 เพื่อขอวิธีสังเกตตัวเองว่าใช้ยาเกินขนาดจริงหรือไม่ แล้วรีบมาโรงพยาบาล
  • ในหญิงตั้งครรภ์ ยาอัลปราโซแลม จัดเป็นยากลุ่ม D หมายถึงเป็นยาอันตรายต่อพัฒนาการของตัวอ่อนในครรภ์มารดา อาจก่อให้เกิดภาวะพิการแต่กำเนิดได้ (Terratogenic effects) โดยเฉพาะหากใช้ยาในช่วงสามเดือนแรกของการตั้งครรภ์ รวมไปถึงการใช้ยาช่วงใกล้คลอดก็อาจมีผลเสียอื่นๆต่อทารกได้อีกด้วย
  • ในหญิงที่ให้นมบุตร ยาไม่ปลอดภัยสำหรับการรับประทานขณะให้นมบุตร ควรแจ้งแพทย์ให้ทราบหากคุณกำลังอยู่ในช่วงที่ต้องให้นมบุตร

การเก็บรักษายา

  • เก็บยาไว้ที่อุณหภูมิห้อง เก็บให้พ้นจากความร้อน, ความชื้น และมือเด็ก

 อาการถอนยา

การหยุดยาโดยทันทีจะก่อให้เกิดอาการถอนยา (Withdrawal syndrome) ได้แก่

  • วิตกกังวล
  • มีความคิดฆ่าตัวตาย
  • นอนไม่หลับ
  • การมองเห็นผิดปกติ
  • อาการชัก
  • เหงื่อออก มือสั่น หัวใจเต้นเร็ว
  • พฤติกรรมก้าวร้าว
  • ซึมเศร้า
  • คลื่นไส้

ข้อควรระวัง

ไม่ควรใช้ยาร่วมกับแอลกอฮอร์ระหว่างที่คุณรับประทานยาอัลปราโซแลม เพราะอาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงจากยาที่รุนแรงมากยิ่งขึ้น เช่น

  • อาการง่วงซึม
  • สับสน
  • เดินเซ

เนื่องจากอัลปราโซแลมเป็นยาในกลุ่มยาเบนโซไดอะซีปีน (Benzodiazepines : BZDs) จึงมีการนำยามาใช้ในทางที่ผิดอย่างแพร่หลาย มักนำมาใช้เพื่อหวังผลอาการเคลิบเคลิ้ม หรือเป็นสุข (High)

ผลข้างเคียงของยา

ผลข้างเคียงที่พบได้ทั่วไป ได้แก่

  • อาการง่วงซึม
  • วิงเวียนศีรษะ มึนศีรษะ
  • นอนไม่หลับ
  • กล้ามเนื้อเกิดการเคลื่นไหวที่ผิดปกติ
  • พูดช้าลง
  • ความจำถดถอย

ผลข้างเคียงที่รุนแรง ต้องรีบไปพบแพทย์ ได้แก่

  • เกิดผื่นลมพิษ
  • หายใจลำบาก
  • เกิดอาการบวมที่บริเวณ ริมฝีปาก ลิ้น ลำคอ หรือใบหน้า
  • กลืนลำบาก

หมายเหตุ : อาการส่วนใหญ่จะเกิดในช่วงเริ่มต้นของการใช้ยา และจะค่อยๆดีขึ้น แต่หากอาการไม่ดีขึ้น หรือเป็นรุนแรงกว่าเดิม ควรรีบปรึกษาแพทย์

 ปฏิกิริยาต่อกันของยา  

  • ยาในกลุ่มเบนโซไดอะซีปีน (Benzodiazepines : BZDs) : Clonazepam(Klonopin), Diazepem(Valium), Lorazepam(Ativan) หากใช้ร่วมกับยาแก้ปวดกลุ่มโอปิออยล์ (Opioids) : Tramadol, Oxycodone, Hydrocodone จะมีผลทำให้นอนกลับนานเกินไป กดการหายใจ หมดสติ หรืออาจถึงแก่ชีวิตได้
  • ยาฆ่าเชื้อราบางชนิด : Ketoconazole(Nizoral), Diflucan(Fluconazole)
  • ยารักษาจิตเภท : Aripiprazole
  • ยาแก้ปวดชนิดเสพติด : Codeine, Hydrocodone
  • ยารักษาโรคซึมเศร้า : ยากลุ่ม SSRIs (Selective Serotonin Reuptake Inhibitor) เช่น Fluoxetine
  • ยากันชัก : Carbamazepine, Sodium valproate
  • ยาแก้แพ้ที่ทำให้ง่วงนอน : Benadryl, Atarax
  • ยาแก้แพ้กลุ่มยาต้านฮีสตามีน
  • ยาปฏิชีวินะบางชนิด : Erythromycin, Rifampin(Rifampicin)
  • ยาคุมกำเนิด
  • ยาต้านเชื้อเอชไอวี
  • ยาลดการหลั่งกรด (H2-blockers) : Ranitidine
  • ยายับยั้งการหลั่งกรด (Proton pump inhibitor : PPIs) : Dexlansoprazole (Dexilant), Esomeprazole (Nexium), Lansoprazole (Prevacid), Omeprazole (Prilosec), Omeprazole (Zegerid), Pantoprazole (Protonix) หรือ Rabeprazole (Aciphex)
  • ยาอื่นๆ : Amiodarone, Dexamethasone, Uniphyl(Theophylline), Digoxin
  • ส้มโอ (Grapefruits) ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงของฤทธิ์ยา

นี่คือแหล่งที่มาในบทความของเรา

  • https://www.webmd.com/drugs/2/drug-8171-7244/alprazolam-oral/alprazolam-oral/details
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/alprazolam-oral-tablet
  • https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a684001.html

No Responses

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *