bcg วัคซีนจากเชื้อแบคทีเรีย

Bcg คืออะไร

Bacillus Calmette–Guérin หรือ bcg คือวัคซีนวัณโรคที่เตรียมจากเชื้อ Mycobacterium bovis ซึ่งเป็นแบคทีเรียทรงแท่งทำให้เกิดวัณโรควัว ซึ่งถูกทำให้อ่อนฤทธิ์ลง เชื้อแบคทีเรียจะเสียศักยภาพก่อโรคในมนุษย์ แต่เชื้อดังกล่าวยังคงลักษณะตามธรรมชาติมากพอที่จะทำให้ระบบภูมิคุ้มกันต่อวัณโรคของมนุษย์ทำงาน ประสิทธิภาพของวัคซีนนี้จะสามารถป้องกันวัณโรคได้นาน ประมาณ 15 ปี ได้ผลตั้งแต่ 0 ถึง 80% อย่างไรก็ตามผลการป้องกันของวัคซีนอาจแปรผันตามภูมิศาสตร์ และประสิทธิภาพของห้องปฏิบัติการที่ผลิตวัคซีน

bcg vaccine คือวัคซีนป้องกันวัณโรค โดยแนะนำให้ฉีดให้แก่ทารกแรกเกิดที่มีสุขภาพดีให้เร็วที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ แต่ไม่ควรให้วัคซีนกับทารกที่ติดเชื้อเอดส์ หรือสุขภาพร่างกายไม่แข็งแรง หรือให้กับผู้ใหญ่ที่ไม่เคยได้รับวัคซีนมาก่อนด้วยเช่นกัน

นอกจากป้องกันโรคแล้ว ยังสามารถใช้วัตซีนป้องกันการกำเริบของโรคในกลุ่มผู้ที่ติดเชื้อบางส่วน ด้วยการให้วัคซีนด้วยการฉีดทางผิวหนัง และยังสามารถใช้รักษามะเร็งกระเพาะปัสสาวะบางประเภทได้อีกด้วย

ผู้ที่ควรเข้ารับวัคซีน bcg

วัคซีน bcg จัดเป็นวัคซีนพื้นฐานที่ต้องฉีดให้เด็กแรกเกิดทุกคน ภูมิคุ้มกันจะเกิดหลังจากฉีดวัคซีนไปประมาณ 2 ซึ่งในระหว่างนี้อาจเกิดตุ่มนูนขึ้นมา และแตกออกเป็นรอยแผลเล็ก ๆ นานประมาณ 6 สัปดาห์จึงจะหายไปเอง แต่บางคนอาจเหลือเป็นรองแผลขนาดเล็ก วัคซีนชนิดนี้สามารถป้องกันการเกิดวัณโรคได้ประมาณ 80% และการ ฉีดวัคซีน bcg ในทารกแรกเกิดยังลดความเสี่ยงของโรควัณโรคที่เยื่อหุ้มสมองในเด็กเล็กอีกด้วย

กรณีผู้ใหญ่ไม่เคยรับวัคซีนมาก่อน ให้รับวัคซีนทางผิวหนัง หลังฉีดยาก็อาจเกิดตุ่มนูนขนาดประมาณ 6 – 8 มิลลิเมตร และจะหายไปได้เองในเวลาไม่นาน แต่ตุ่มนูนอาจแตกออกเป็นแผลเล็ก ๆ และมีหนอง ภายหลังฉีดประมาณ 2 สัปดาห์ และอาจเป็น ๆ หาย ๆ นานประมาณ 6 สัปดาห์ ก่อนจะค่อย ๆ ดีขึ้น

วัคซีน bcg ผลข้างเคียงเป็นอย่างไร

การฉีดวัคซีน bcg อาจมีผลข้างเคียงกับผิวหนังบริเวณที่ฉีด อาจเกิดแผลเปื่อย ตุ่มนูน รู้สึกปวด คัน เกิดผด หรือต่อมน้ำเหลืองโต และยังอาจทำให้รู้สึกไม่อยากอาหาร ท้องไส้ปั่นป่วน และระคายเคืองกระเพาะปัสสาวะ มักเกิดขึ้นภายใน 2 – 3 ชั่วโมงเมื่อได้รับวัคซีน และอาจรู้สึกต่อไปอีก 1 – 3 วัน อาจขับปัสสาวะออกมามาก หรือรู้สึกปวดเวลาปัสสาวะ หรืออาการเจ็บแสบในขณะปัสสาวะ รู้สึกหนาวสั่น เกิดอาการของไข้หวัด มีไข้ปานกลาง และอ่อนเพลีย ควรรีบไปพบแพทย์ หากอาการดังกล่าวไม่หายไป หรือรุนแรงจนรบกวนการใช้ชีวิต

ผลข้างเคียงที่รุนแรง และควรไปพบแพทย์ทันทีได้แก่

  • เกิดอาการแพ้ยา เช่นผื่นคัน ลมพิษ คัน บวมแดง มี ตุ่มพุพอง ผิวหนังลอก อาจมีไข้หรือไม่ก็ได้ หายใจดัง แน่นหน้าอกหรือคอ เกิดปัญหาในการหายใจพูดเสียงแหบ และใบหน้า ริมฝีปาก ลิ้น หรือคอบวม
  • สัญญาณบ่งบอกว่าตับทำงานผิดปกติ เช่น ปัสสาวะมีสีเข้ม รู้สึกไม่อยากอาหาร อ่อนเพลีย ตัวเหลืองตาเหลือง ท้องไส้ปั่นป่วน ปวดท้อง อุจจาระซีด อาเจียน เป็นต้น
  • สัญญาณบ่งชี้ว่าปอดหรือระบบการหายใจผิดปกติ เช่น หายใจได้ไม่ลึก ไอ หรือมีไข้
  • มีไข้ขึ้นสูง 39.5 องศาเซลเซียส ติดต่อกันนานกว่า 12 ชั่วโมง
  • มีไข้ขึ้นปานกลาง 38.5 องศาเซลเซียส ติดต่อกันนานกว่า 48 ชั่วโมง
  • ปวดตามข้อ เจ็บหน้าอก
  • เจ็บตา ระคายเคืองดวงตา ตาแดง
  • วิงเวียนศีรษะอย่างรุนแรง หรือหมดสติ
  • ไอ และอาเจียน

ข้อแนะนําการดูแลตัวหลังวัคซีน bcg

  • รักษาความสะอาดบริเวณที่ฉีดวัคซีนให้แห้งและสะอาด
  • ทำความสะอาดด้วยนํ้าอุ่นสะอาด ๆ ก็เพียงพอแล้ว
  • ไม่ควรใช้ยาฆ่าเชื้อ ครีม หรือนํ้ามันทาบริเวณแผลทันที
  • ไม่ควรปิดพลาสเตอร์ยาที่เหนียวเกินไป บริเวณที่ฉีดวัคซีน เพราะเวลาดึงออกอาจกระทบกระเทือนแผลได้ และควรเลือกใช้พลาสเตอร์ยาที่สามารถให้อากาศถ่ายเทได้
  • กรณีการฉีด bcg ในทารกแรกเกิด เด็กบางคนอาจมีผดสีแดงเล็ก ๆ หรือเกิดลาดแผลบริเวณที่ฉีดวัคซีน หลังจากได้รับวัคซีนไป 2 – 4 สัปดาห์  อาการนี้จะค่อย ๆ บรรเทาลงและหายได้เองภายในไม่กี่สัปดาห์ แต่อาจทำให้เกิดรอยแผลเป็นขนาดเล็ก หรือไม่ก็ได้ เด็กบางคนอาจเกิดก้อนบวม ๆ ที่ใต้รักแร้ เนื่องจากต่อมทำการขยายตัว แต่มักไม่พบผลข้างเคียงอื่น ๆ
  • เด็กบางคนอาจมีหนองหรือแผลเกิดขึ้น ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่ปกติ เด็ก ๆ ยังสามารถอาบน้ำได้ตามปกติ เพียงดูแลรักษาความสะอาดบ่ดแผล และทำให้แห้งอยู่เสมอก็เพียงพอแล้ว
  • ในระหว่างที่แผลยังไม่หายไม่ควรทายา หรือครีมใด ๆ หลีกเลี่ยงการออกแรงกด หรือใช้ผ้าพันแผลที่แน่นเกินไป และความสวมใส่เสื้อผ้าที่หลวมสบาย
  • อาการแทรกซ้อนของวัคซีน bcg ส่วนมากจะหายไปได้เอง จึงไม่จำเป็นต้องกังวลจนเกินไป

นี่คือแหล่งที่มาในบทความของเรา

  • https://www.cdc.gov/tb/topic/basics/vaccines.htm
  • https://www.nhs.uk/conditions/vaccinations/bcg-tuberculosis-tb-vaccine/

No Responses

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *